Paylaş
0
Ay’da toplanan verilerin Dünya’ya ulaşmasını beklemek, uzay görevlerinde zaman kaybına neden olabiliyor. Aradaki mesafe ve sınırlı iletişim kapasitesi, yüksek çözünürlüklü görüntülerden haritalara kadar pek çok verinin aktarılmasını zorlaştırıyor. Oysa uzay araçlarının bazı kararları anında alması gerekiyor; bunun için de verilerin Dünya’ya gidip gelmesini beklemeden işlenmesi önem taşıyor.
Uzay ve kurumsal bilişim teknolojileri alanında faaliyet gösteren Hewlett Packard Enterprise (HPE), bu soruna yönelik Spaceborne Computer-4 (SBC-4) adlı bilgisayarını 2026’nın sonlarında Ay’ın Güney Kutbu’na göndermeye hazırlanıyor. NASA’nın programı kapsamında test edilecek kompakt sistem, verileri bulunduğu yerde işleyerek Dünya’ya yalnızca önemli sonuçları iletecek.
İçerikten Görseller
Ana işlemcisi şimdilik gizemini koruyor
Uzay bilgisayarlarını düşündüğümüzde akla genellikle özel korumalarla donatılmış, bir oda kadar büyük ve karmaşık sistemler geliyor. Spaceborne Computer-4 ise kompakt boyutları ve fansız tasarımıyla bu tablodan ayrılıyor. Cihaz, standart bir ekran kartı büyüklüğünde tasarlanmış.
Ana işlemcinin markası ve teknik özellikleri ise şimdilik açıklanmıyor. Görevin yüksek riskleri nedeniyle bu bilgiler, sistemin sorunsuz çalıştığı doğrulanana kadar gizli tutuluyor. Projede bu donanım, “gizemli silikon” olarak anılıyor.
Kurşun zırh yerine bildiğimiz SSD’ler
Uzayda elektronik donanımları korumak kolay değil. Radyasyon, hassas bileşenlere zarar verebildiği için uzay görevlerinde donanım koruması büyük önem taşıyor. Bu nedenle uzay için geliştirilen sistemlerde özel tasarımlar ve koruma yöntemleri kullanılıyor.
SBC-4'ün depolama tarafında ise teknoloji mağazalarında da bulabileceğimiz standart SSD'ler yer alıyor. Sistem, diskleri ağır fiziksel zırhlarla korumak yerine yazılımsal yedeklemeden yararlanıyor. Disklerden biri bozulursa diğer kopyaya geçilmesi ve çalışmanın sürdürülmesi amaçlanıyor.
Ay’ın dondurucu soğuğuna karşı kendi ısısını kullanacak
Ay yüzeyindeki radyasyon ve uzun süren dondurucu geceler, elektronik sistemleri zorlu koşullarla karşı karşıya bırakıyor. SBC-4, sıcaklık veya voltaj değerleri tehlikeli seviyelere ulaştığında çalışma hızını düşürerek kendini korumaya alabiliyor.
Bilgisayarın ürettiği ısı da görev sırasında işe yarıyor. Yoğun işlemler sırasında açığa çıkan ısı, uzay aracındaki diğer elektronik bileşenlerin uygun sıcaklıkta tutulmasına yardımcı oluyor. Böylece sistemin çalışırken ürettiği ısı, çevresindeki donanımın soğuk koşullardan korunmasına da katkı sağlıyor.
Dünya’ya ham veriler yerine önemli sonuçlar gelecek
Ay yüzeyinden elde edilen yüksek çözünürlüklü fotoğraflar ve haritalar, Dünya’ya aktarılması gereken büyük miktarda veri anlamına geliyor. İletişim kapasitesi sınırlı olduğunda bu verilerin tamamını göndermek ciddi bir darboğaz yaratabiliyor.
Spaceborne Computer-4, verileri Ay’da işleyerek bu sorunu azaltmayı amaçlıyor. Lazerle çevre tarama ve yapay zekâ destekli metin okuma gibi işlemler cihaz üzerinde gerçekleştirilecek; Dünya’ya ise elde edilen önemli sonuçlar iletilecek. Böylece iletişim hattında daha az veri aktarılması gerekecek ve uzay görevlerinde verilerden daha hızlı yararlanılabilecek.
