Paylaş
0
Günümüzde Çin denince akla gelen ilk şeylerden biri kesinlikle yüz tanıma teknolojisi. Sokakta yürürken, marketten bir şey alırken hatta metroya binerken bile bu teknoloji insanların karşısına çıkıyor.
Peki nasıl oldu da Çin, bu sistemi bu kadar hızlı ve hayatın her alanına yaygın bir şekilde entegre etti? Bu durum sadece bir teknoloji başarısı mı yoksa arkasında daha derin toplumsal ve politik nedenler mi var? Gelin Çin'in yüz tanıma teknolojisini neden bu kadar hızlı benimsediğine ve hayatın bir parçası hâline getirdiğine hep birlikte bakalım.
Güvenlik ve sosyal istikrar arayışı
Çin'in bu teknolojiyi bu kadar benimsemesinin en önemli nedenlerinden biri kamu güvenliği ve sosyal istikrarı sağlama hedefi. Çok büyük bir nüfusa sahip olan ülkede, hükûmet için düzeni korumak her zaman öncelikli bir konu oldu.
Yüz tanıma teknolojisi de kalabalık şehirlerde suçluları takip etmek, kayıp kişileri bulmak veya olası toplumsal olayları öngörmek için güçlü bir araç. Kameraların "her şeyi görmesi" fikri, bir yandan caydırıcılık yaratıyor ve bu da devlet tarafından toplumsal düzeni garanti altına alıyor.
Teknolojinin sosyal hayattaki rolü
İşin bir de "gündelik hayat" boyutu var. Çin zaten mobil ödeme konusunda dünyanın çok ilerisinde. WeChat Pay ve Alipay gibi dev uygulamalar, insanları çoktan nakitsiz topluma alıştırmış durumda. Yüz tanıma da bu kolaylığın bir sonraki adımıydı.
Bu "fiziksel" bir şey olmadan gerçekleştirilen alışveriş deneyimi, hem kullanıcılar hem de Alibaba ve Tencent gibi teknoloji devleri için daima çok cazip oldu ve kolay bir şekilde benimsendi.
Peki ya devasa veri havuzu?
Yüz tanıma bir yapay zekâ teknolojisidir ve yapay zekânın "öğrenmek" için devasa miktarda veriye ihtiyacı vardır. Çin, bu konuda belki de dünyanın en avantajlı yeri.
1.4 milyarlık nüfus ve veri gizliliği konusundaki esnek yasal düzenlemeler, teknoloji şirketlerinin çok büyük veri setleri oluşturmasına izin verdi. Ne kadar çok veri, o kadar "akıllı" ve hızlı çalışan algoritmalar demek. Yani bu durum, Çinli yapay zekâ şirketlerinin küresel rakiplerinden daha hızlı gelişmesini sağlayan bir "yakıt" görevi gördü.
Sosyal kredi sistemine de değinmeden olmaz
Çin'in bu teknolojiyi benimsemesinde tartışmalı Sosyal Kredi Sistemi'nin de payı var. Bu sistem, vatandaşların davranışlarını (trafik kurallarına uymak, faturaları zamanında ödemek vb.) puanlayarak "iyi" vatandaşı ödüllendirmeyi, "kötü" vatandaşı ise cezalandırmayı amaçlıyor.
Yüz tanıma teknolojisi, bu davranışları tespit etmek ve kişileri "tespit etmek" için mükemmel bir araç. Örneğin kırmızı ışıkta geçen bir yayanın anında tespit edilip adının karşıdaki ekrana yansıtılması ve sosyal kredi puanının düşürülmesi, bu sistemin nasıl çalıştığına dair çarpıcı örneklerden yalnızca biri.
Özetle Çin'in yüz tanıma teknolojisini bu kadar hızlı ve yaygın benimsemesi tek bir nedene bağlı değil. Bu hem hükûmetin gözetim ve istikrar arzusunun, hem teknoloji devlerinin pazar payı ve yenilikçi ödeme sistemleri hedeflerinin, hem de devasa nüfustan elde edilen verinin bir birleşimi.
