İran, Pokémon Go’yu Neden Yasakladı? (Dünyada Bunu Yapan İlk Ülke)

Çıktığı dönem dünyayı kasıp kavuran ve insanları sokağa döken Pokémon Go, ne oldu da İran'da apar topar yasaklandı?

Pokémon Go tüm dünyayı kasıp kavururken ve milyonlarca insanı sokaklara dökerken, İran’dan gelen yasak haberi teknoloji dünyasında büyük bir şaşkınlık yaratmıştı. Herkesin elinde telefonla parklarda ve caddelerde sanal canavarların peşinden koştuğu o günlerde, İran hükûmeti bu küresel çılgınlığa "dur" diyen ilk devletlerden biri olarak tarihe geçti. Peki ama neden?

Görünürde sadece eğlence amaçlı olan ve insanları harekete teşvik eden bu masum mobil oyun, İranlı yetkilileri neden bu kadar tedirgin etti? Gelin, bu ilginç yasağın perde arkasındaki gerçek sebeplere ve yaşanan sürece yakından bakalım.

Yasağın temel sebebi güvenlik endişeleriydi

İran’ın Pokémon Go’yu yasaklamasının altındaki en temel ve en güçlü neden, yetkililerin "güvenlik endişeleri" olarak tanımladığı durumlardı. Ülkedeki internet faaliyetlerini ve dijital içerikleri denetleyen Sanal Alan Yüksek Konseyi, oyunun piyasaya çıkışından kısa bir süre sonra resmî bir karar alarak oyunu ülke genelinde engelledi. Yetkililer, oyunun çalışma prensibinin ulusal güvenlik için risk oluşturduğunu düşündü.

Oyunun, kullanıcıları gerçek zamanlı konum verileriyle yönlendirmesi ve bu süreçte telefon kamerasının aktif olarak kullanılması, devletin kontrol mekanizmaları açısından büyük bir tehdit olarak algılandı. Özellikle hassas bölgelerde, askerî alanlarda ve devlet binalarının çevresinde ellerinde kameralı telefonlarla dolaşan kalabalıklar, İran yönetimi için kabul edilemez bir güvenlik açığı anlamına geliyordu.

Konum verileri ve casusluk korkusu

Oyunun doğası gereği sürekli GPS kullanması ve veri toplaması, İran yönetiminin casusluk faaliyetlerinden şüphelenmesine yol açtı. İranlı yetkililer, oyunun topladığı verilerin yabancı istihbarat servisleri veya kötü niyetli gruplar tarafından kullanılabileceğinden çekindi. Bir kullanıcının nadir bir Pokémon yakalamak için normalde gidilmemesi gereken bir konuma gitmesi veya o bölgenin fotoğrafını çekmesi ihtimali, yetkilileri harekete geçirdi.

Yasak kararı öncesinde İranlı yetkililerin oyunun geliştiricisi Niantic şirketiyle iletişime geçip veri kullanımı konusunda iş birliği yapmayı denedikleri ancak istedikleri güvenceyi alamayınca yasağı kesinleştirdikleri de konuşulan detaylar arasındaydı. Yani mesele sadece oyun oynamak değil, oyunun arkasındaki veri akışının kontrol edilememesiydi.

Dünyada bir ilk oldu, peki ya sonuçları?

İran, Pokémon Go’yu güvenlik gerekçesiyle ülke çapında resmen yasaklayan ilk ülke olmasıyla da dikkat çekti. O dönemde İsrail, ABD ve Endonezya gibi birçok ülke, sadece askerî üslerde ve belirli hassas noktalarda personellerin oyunu oynamasını kısıtlamıştı ancak İran, bu bölgesel kısıtlamaların yeterli olmayacağını düşünerek topyekûn bir yasaklama yoluna gitti.

İran’daki oyuncular için bu durum büyük bir hayal kırıklığı yaratsa da devletin internet üzerindeki sıkı denetim politikaları göz önüne alındığında bu karar aslında bölgeyi tanıyanlar için çok da sürpriz olmadı. Sonuç olarak İranlı oyunseverler için sokaklarda Pokémon avlama macerası, ulusal güvenlik duvarına çarparak başlamadan bitmiş oldu.