Paylaş
0
1967 yılında Sovyet kozmonotu Vladimir Komarov, Soyuz 1 görevi için uzaya gönderildi. Ancak bu görev, daha başlamadan ciddi teknik sorunlarla gölgelenmişti ve birçok kişi uçuşun büyük riskler taşıdığını biliyordu.
Komarov'un hikâyesi, uzay yarışının en trajik olaylarından biri olarak tarihe geçti. Ölümcül bir göreve neden çıktığı ve son ana kadar neler yaşadığı ise yıllardır tartışılmaya devam ediyor. Gelin bu çarpıcı hikayeye en baştan göz atalım.
İçerikten Görseller
+4
Sınırları Zorlayan Bedenler ve Kopmaz Bir Bağ
16 Mart 1927'de Moskova'da doğan Komarov’un, matematik dehası ve gökyüzüne olan sönmez tutkusuyla, sıradan bir hayatın çok ötesine geçeceği daha gençlik yıllarından belliydi. Başarılı bir savaş pilotu ve mühendis olarak hızla yükseldi.
Eylül 1959'da başlayan kozmonot seçimlerinde binlerce adayı geride bırakan Komarov, 20 kişilik o ilk seçkin birliğe girmeyi başararak yıldızlara giden yoldaki zorlu eğitimlerine başladı.
O dönemde Sovyetler'de kozmonot olmak, insan doğasının sınırlarını kelimenin tam anlamıyla paramparça etmek demekti. Bir tabutu andıran daracık izolasyon odalarında günlerce yalnız bırakılıyor, merkezkaç makinelerinde bilinçlerini kaybedene dek ezici g-kuvvetiyle yüzleşiyorlardı.
Bu eğitimler sırasında Komarov, hayatının en büyük yoldaşını buldu: Tarihin ilk uzay yolcusu ve Sovyetlerin "altın çocuğu" Yuri Gagarin.
Ölümle yaşam arasındaki o keskin çizgide kurulan bu bağ, onları sadece meslektaş olmaktan çıkarmış; uzayın bilinmezliğine omuz omuza meydan okuyan iki can kardeşine dönüştürmüştü.
Siyasi İhtiraslar ve "Uçan Tabut" Soyuz 1
"Yıl 1967... Yeryüzü, insanlığın üzerine karabasan gibi çöken Soğuk Savaş’ın boğucu kasvetiyle sarmalanmış durumda. Gökyüzü de aşağıdan farksız; Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği'nin kibirlerini yarıştırdığı, insan canının hiçe sayıldığı acımasız bir arena.
Ekim Devrimi'nin 50. yılına girilmişti ancak Sovyet politbürosunun asıl acelesi, ufuktaki bir başka sembolik tarihi, Lenin'in doğum gününü yıldızların arasında görkemli bir şovla kutlamaktı. Bu uğurda mühendisler üzerinde kurulan devasa siyasi baskı yeni ve iddialı uzay programını doğurdu:
- Komarov, Soyuz 1 aracıyla yörüngeye çıkacak,
- Ertesi gün fırlatılacak iki kişilik Soyuz 2 ile uzayda kenetlenecek,
- Kozmonotlar uzay boşluğunda araç değiştirerek Dünya'ya dönecekti.
Bu görkemli planın arkasında kan donduran bir gerçek yatıyordu. Eski KGB ajanı Venyamin Russayev'in anılarına dayanan ve bugün bile uzay tarihçileri arasında tartışılmaya devam eden ünlü iddialara göre; mühendisler fırlatmadan önce araçta tam 203 tasarım hatası tespit etmiş ve Politbüro'yu uyarmıştı. Araç uçmaya kesinlikle hazır değildi, fakat dönemin ağır siyasi ikliminde hiçbir yetkili, liderlerin bu gösterişli kutlama planını iptal etmeye cesaret edemedi. Uzay yarışı, güvenlikten ziyade kibrin yönettiği ölümcül bir kumar masasına dönmüştü.
Geri Dönüşü Olmayan Bilet
Uçuş günü yaklaştıkça Komarov gerçeği tüm çıplaklığıyla biliyordu: O sorunlu metal yığınından sağ çıkma ihtimali yok denecek kadar azdı.
Öyleyse neden isyan etmedi? Neden bile bile o çelikten tabuta bindi?
Cevap, uçuşun acımasız kurallarında ve sarsılmaz bir dostlukta gizliydi. Görevin asli pilotu Komarov'du; yedeği ise can dostu Yuri Gagarin olarak belirlenmişti. Eğer Komarov "Bu araç bozuk, uçmuyorum" derse, görev yine de iptal edilmeyecek ve o kusurlu araca ulusal kahraman Gagarin oturtulacaktı.
Komarov seçimini yaptı: Sessizce ölüm fermanını imzalayarak o fırlatma rampasına yürümeye hazırlanıyordu.
Dostu Gagarin yeryüzünde güvendeyken, kendisi dönüşü olmayan bir yolculuğa çıkıyordu.
Yörüngede Başlayan Kabus
23 Nisan 1967'de uzaya fırlatılır fırlatılmaz felaketler zinciri koptu. Araca güç sağlayan güneş panellerinden biri açılmadı. Hayati sistemler kilitlendi. Navigasyon devre dışı kaldı. Kapsül, uzay boşluğunda kendi etrafında tabiri caizse fırıldak gibi dönmeye başladı.
Saatler süren kabusun ardından Komarov, o daracık kabinde amansız bir hayatta kalma mücadelesi verdi. Merkezden Soyuz 2'nin fırlatılışı derhal iptal edildi. Komarov, insanüstü bir pilotaj yeteneği sergileyerek dönen aracı atmosfere girmesi gereken doğru açıya getirmeyi mucizevi bir şekilde başardı.
Yıldızlardan Yeryüzüne Düşüş
Kurtuluşa sadece tek bir adım kalmıştı: Paraşütlerin açılması ve yeryüzüne süzülüş. O paraşütler hiç açılmadı. Ana paraşütün mekanizması sıkışmıştı. Komarov son bir umutla yedek paraşütü fırlattı, fakat onun ipleri de ana paraşüte dolandı. Soyuz 1 kapsülü 24 Nisan 1967 sabahı, içinde tarihin en cesur adamlarından biriyle birlikte saatte yüzlerce kilometre hızla yeryüzüne çakıldı.
Sovyet yönetimi, üstünü örtmeye çalıştığı kibrinin ve yarattığı bu acımasız gerçekliğin faturasından kaçamadı.
Söylentilerin aksine, 26 Nisan'daki resmi devlet cenazesinde tabut aslında açık değildi; çünkü şiddetli çarpmayla tahrip olan beden, Kremlin Duvarı'na devlet töreniyle defnedilebilmesi için üst düzey yetkililerin emriyle önceden yakılarak küle dönüştürülmüştü.
Tarihe geçen o asıl sarsıcı an, bedenin yakılmasından hemen önce yapılan o kasvetli ön teşhis sırasında yaşandı. Devletin zirvesindekiler, kapalı kapılar ardında o açık tabutun başında dururken, siyasi ihtirasları uğruna bile bile ölüme gönderdikleri kozmonotun kömürleşmiş kalıntılarıyla yüzleşmek zorundaydı.
Bu dehşet verici manzara; uzay yarışında aceleciliğin ve insan hayatını hiçe sayan politikaların en acımasız kanıtı olarak tarih sayfalarına kazındı.
Ay'da Yazılı Kalan Bir Vefa Borcu
Vladimir Komarov, bir uzay uçuşu sırasında hayatını kaybeden ilk insan oldu.
Bu büyük kayıpla birlikte, tüm dünyada uzay mühendisliği güvenlik protokolleri baştan aşağı yeniden yazıldı. Bugün Ay'ın sessiz ve dondurucu yüzeyinde, 1 Ağustos 1971 tarihinde Apollo 15 astronotları tarafından bırakılan "Düşen Astronot" (Fallen Astronaut) adlı küçük bir anıt duruyor. O anıtın üzerindeki isimlerden biri de Vladimir Komarov'dur.
O, siyasi hırsların kurbanı olmuş bir asker olmanın çok ötesinde; yıldızlara bakarken dostluğu ve vefayı her şeyin üstünde tutan bir kahraman olarak sonsuza dek hatırlanacak.
