Yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaşması, gelişmekte olan ülkelerdeki dijital serbest çalışanlar için tam anlamıyla bir yıkıma yol açtı. Kenya’da yıllardır binlerce eğitimli gencin geçim kaynağı olan çevrim içi ödev ve makale yazarlığı sektörü, ChatGPT gibi üretken yapay zekâ araçlarının kullanıma sunulmasıyla neredeyse bir gecede çöktü.
Yaşanan bu sert dönüşüm, yapay zekânın küresel iş gücü piyasalarında yaratacağı daha büyük krizlerin ilk habercisi olarak değerlendiriliyor.
İçerikten Görseller
Kenya bir anda nasıl makale yazımı merkezine dönüştü?

Kenya’da yaklaşık 2009 yılında ucuz ve yüksek hızlı internetin yaygınlaşmasıyla birlikte, üniversite mezunu ancak işsiz olan binlerce genç çözümü küresel dijital ekonomide buldu. Yurt dışındaki üniversite öğrencileri için akademik ödev ve makale yazma sektörü, makale başına 40 ila 70 dolar kazandıran oldukça karlı bir iş kolu hâline geldi. Teresios Bundi gibi pek çok Kenyalı, bu alanda uzmanlaşarak binlerce ödev kaleme aldı.
Araştırmacılar, sektörün en parlak döneminde yalnızca Nairobi’de yaklaşık 40 bin kişinin bu işten geçindiğini belirtiyor. Hatta Kenya hükûmeti de bu eğilimi destekleyerek gençleri serbest çalışan platformlarını kullanmaları için eğitti ve ulusal dijital istihdam planları hazırladı.
ChatGPT geldikten sonra ne oldu?

OpenAI’ın 2022 yılında ChatGPT’yi piyasaya sürmesiyle öğrenciler için tüm denklemler bir gecede değişti. Yurt dışındaki öğrenciler saniyeler içinde ücretsiz metin üretebilen yapay zekâ araçlarına yönelince, Nairobi’deki gölge yazarlara olan talep bıçak gibi kesildi. Taleple birlikte ücretler de dibe vurdu.
Hasar sadece makale yazımıyla da sınırlı kalmadı. Daha önce Kenyalılar için güvenilir bir gelir kaynağı olan transkripsiyon ve içerik moderatörlüğü gibi işler de yapay zekâ araçlarının devreye girmesiyle ortadan kalktı.
Oxford Üniversitesi araştırmacısı Mark Graham, bu durumu şu sözlerle özetliyor: "Bu dönüşüm sadece Kenya ile sınırlı kalmayacak, küresel ölçekte büyük bir iş gücü pazarını yapay zekâ ele geçirecek." Kendi işini kaybeden Bundi ise tehlikenin büyüklüğüne dikkat çekiyor: "Yapay zekâ bankacılar, muhasebeciler ve herkes için geliyor."