Araba 120 km/s'den Sonra Neden Titriyor?

Şehir içinde hiçbir sorun hissettirmeyen bir otomobil, otoyol hızlarına çıkıldığında direksiyonda veya gövdede belirgin titreşim oluşturabilir. Bunun nedeni bazı dengesizliklerin düşük hızlarda fark edilmeyecek kadar küçük kalması, tekerleklerin dönüş hızı yükseldiğinde ise çok daha belirgin hâle gelmesidir.

İçerikten Görseller

+1

×

+ −

‹ ›

Araba 120 km/s'den sonra neden titriyor? En sık karşılaşılan ihtimaller arasında tekerlek balansı, lastik deformasyonu ve jant eğriliği bulunur. Titreşimin direksiyonda mı yoksa koltuk ve gövdede mi daha fazla hissedildiği sorunun hangi bölgede aranacağı konusunda fikir verebilir.

İçerikten Görseller

+1

×

+ −

‹ ›

Araba 120 km/s'den sonra neden titriyor?

Belirli bir hızdan sonra başlayan titreşimde ilk olarak tekerleklerin dönmesiyle bağlantılı parçalar düşünülür. Tekerlek grubundaki küçük bir ağırlık farkı düşük hızlarda fark edilmeyebilir. Dönüş hızı yükseldiğinde oluşan kuvvet de büyüdüğü için direksiyon ve gövdede titreşim ortaya çıkabilir.

Sorunun tam olarak 120 km/s'de başlaması gerekmez. Bir araçta 90 km/s civarında hissedilen titreşim başka bir araçta 110-130 km/s aralığında belirginleşebilir. Hatta titreşim belirli bir hız aralığında artıp daha yüksek hızlarda karakter değiştirebilir.

Lastikte üretim veya kullanım kaynaklı deformasyon, düzensiz aşınma ve janttaki eğrilik de benzer belirtiler oluşturur. Süspansiyon ve direksiyon parçalarındaki boşluklar ise tekerlekten gelen titreşimin daha fazla hissedilmesine yol açabilir.

Titreşim motor devrinden bağımsız olarak araç hızıyla birlikte değişiyorsa motor arızasından önce tekerlek ve yürüyen aksam kontrolü daha anlamlıdır.

Sorunu test etmek amacıyla daha yüksek hızlara çıkmak yerine güvenli hızlarda belirtilerin hangi koşullarda oluştuğunu belirlemek yeterlidir.

Balans bozukluğu yüksek hızda nasıl anlaşılır?

Balans ayarı, jant ve lastikten oluşan tekerlek grubunun dönerken ağırlığını dengeli biçimde dağıtmayı amaçlar. Lastik değişimi, janta alınan darbe veya balans ağırlıklarından birinin düşmesi bu dengeyi bozabilir.

Balans sorununun tipik belirtilerinden biri belirli bir hız aralığında başlayan titreşimdir. Ön tekerleklerdeki dengesizlik çoğu zaman direksiyonda daha kolay hissedilir. Arka tekerleklerdeki sorun ise koltuk ve araç gövdesinde sarsıntı şeklinde kendini gösterebilir. Bu ayrım kesin bir teşhis yöntemi değildir ancak kontrol sırasında yol gösterir.

Balans makinesinde tekerlek döndürülerek ağırlık dağılımındaki fark ölçülür ve janta uygun ağırlıklar eklenir. Fakat makinede balans değerlerinin düzelmesi her zaman lastik ve jantın tamamen sağlam olduğunu göstermez.

Lastik yuvarlaklığını kaybetmiş veya jant eğilmişse ağırlık dengesi sağlansa bile araçta titreşim devam edebilir. Bu durumda tekerleğin dönüş sırasında ne kadar düzgün hareket ettiği de incelenmelidir.

Yeni balans yapılmasına rağmen aynı hızda titreşim sürüyorsa aynı işlemi tekrar tekrar yaptırmak yerine lastik ve jantın fiziksel durumuna geçmek gerekir.

Lastik ve jant sorunları titreşim yapar mı?

Lastikler dışarıdan sağlam görünse bile yüksek hızda titreşime neden olabilecek deformasyonlara sahip olabilir. Çukur veya kaldırım darbesi sonrasında lastiğin iç yapısı zarar görebilir, sırt yüzeyi düzensizleşebilir veya lastik geometrisi bozulabilir.

Lastikte balon oluşması daha kolay fark edilen hasarlardan biridir ve güvenlik açısından ciddiye alınmalıdır. Ancak tüm yapısal problemler yanakta belirgin bir şişlik oluşturmaz. Tekerlek döndürülürken sırt yüzeyinde yukarı-aşağı veya sağa-sola hareket görülmesi lastik ya da jant geometrisinin incelenmesini gerektirir.

Jant eğriliği de yüksek hız titreşiminin sık karşılaşılan nedenleri arasındadır. Çukura sert girilmesi jantın iç kenarında sürücünün dışarıdan kolayca göremeyeceği bir deformasyon oluşturabilir.

Lastiklerin düzensiz aşınması sürüş konforunu bozabilir ve uğultuyla birlikte titreşim yaratabilir. Rot ayarındaki bozukluk veya aşınmış süspansiyon parçaları bu aşınmanın oluşmasına katkıda bulunabilir.

Lastik değişiminden hemen sonra başlayan titreşimde ise lastiğin janta doğru oturması, balans işlemi ve bijonların uygun şekilde sıkılması kontrol edilebilir.

Gaza basınca artan titreşim neden olur?

Titreşim yalnızca hızla değil, gaza ne kadar basıldığıyla da değişiyorsa tekerlek balansının dışına çıkmak gerekir. Aynı hızda gaz verildiğinde titreşim artıyor, gaz bırakıldığında belirgin biçimde azalıyor ancak araç hâlâ aynı hızlarda ilerliyorsa aktarma organları incelenebilir.

Önden çekişli araçlarda iç aks mafsalları yük altında titreşim oluşturabilir. Aks milindeki deformasyon da hızlanma sırasında sarsıntıya yol açabilir. Arkadan veya dört tekerlekten çekişli otomobillerde şaft, şaft bağlantıları ve orta destek rulmanı gibi parçalar benzer belirtiler gösterebilir.

Motor ve şanzıman takozlarındaki aşınma da yük değişimlerinde titreşimin kabine aktarılmasını artırabilir. Bu tür sorunlarda titreşim yalnızca belirli bir hızla sınırlı kalmayabilir.

Fren pedalına basıldığında başlayan veya ciddi biçimde artan titreşim ise farklı değerlendirilir. Fren disklerindeki kalınlık değişimleri veya fren sistemiyle ilgili başka problemler direksiyonda ve pedalda titreşim oluşturabilir.

Bu nedenle “120 km/s'de titriyor” bilgisine gaz, fren ve yol yüzeyinin titreşimi nasıl değiştirdiği de eklenmelidir.

Yüksek hız titreşiminde nereler kontrol edilmeli?

Kontrole lastik basınçları ve lastiklerin genel durumu incelenerek başlanabilir. Sırt yüzeyinde düzensiz aşınma, yanakta balon, çatlak veya darbe izi bulunup bulunmadığına bakılır. Ardından dört tekerleğin balansı ve jantların düzgünlüğü kontrol edilebilir.

Titreşim devam ediyorsa direksiyon ve süspansiyon sistemindeki rot başları, rotil, burçlar ve tekerlek rulmanları gibi parçalar incelenir. Buradaki boşluklar yalnızca titreşim oluşturmakla kalmayıp aracın yüksek hızdaki kararlılığını da etkileyebilir.

Rot ayarı ile balans ayarını birbirine karıştırmamak gerekir. Rot ayarı tekerleklerin geometrik açılarıyla ilgilenirken balans, dönen tekerlek grubundaki ağırlık dağılımını düzenler. Yüksek hızdaki titreşimde balans daha doğrudan bir şüpheli olsa da düzensiz lastik aşınmasının arkasında rot problemi bulunabilir.

Gaza bağlı titreşim varsa aks ve şaft gibi aktarma parçaları da kontrol sırasına eklenir. Direksiyonun düz giderken sallanması, aracın tamamının titremesi ve fren sırasında ortaya çıkan sarsıntı farklı kaynaklara işaret edebilir.

120 km/s'nin üzerinde hissedilen titreşimi daha yüksek hızlara çıkarak test etmeye çalışmak sorunu teşhis etmez. Lastik, jant veya yürüyen aksamda hasar varsa hız arttıkça risk de büyür. Titreşimin hangi koşulda başladığını belirleyip tekerleklerden başlayarak ilerlemek çok daha güvenli bir yol sunar.